Eriks blauwe ogen

Ik kreeg zowaar een beetje medelijden met Erik Schilp tijdens de documentaire over wat er allemaal misging met het Nationaal Historisch Museum (NHM) afgelopen dinsdagavond. Je kon heel goed zien wat het hele drama met hem deed. Hij merkte het ook aan zijn gezondheid en zijn relatie en zijn moeder maakte zich terecht bezorgd om hem. Michiel van Erp, de filmer-interviewer die dicht op de lip van alle betrokkenen zat, concentreerde zich op de mooie, porceleinblauwe ogen van Schilp. Die stonden op een bepaald moment, naar het einde van het drama en de docu toe, bepaald wanhopig. En dat terwijl de ex-directeur van het Zuiderzeemuseum alltijd wat onverzettelijks heeft; iets als een koppige, stijfnekkige kleuter met zijn 'bullet head'. En zijn doordringende ogen. Ik dacht soms: Van Erp vindt Erik wel leuk. Hij nam hem veel vaker in beeld dan collega Valentijn Bijvanck, die volgens mij de boel wat makkelijker opnam. Niet zo'n oppotter, lijkt me. Maar er kwam steeds maar weer een close-up van die ogen.

Nou had Erik ook wel reden om wanhopig te worden, want mensen wat een zooitje was dat. We kregen een behoorlijk pijnlijk beeld van wat er voor politiek gekonkel in Nederland plaats vindt als het om een prestige-object gaat. Want dat bleek het NHM toch echt wel te zijn. Wat begon als een idee van Jan Marijnissen vanwege de, waarschijnlijk, eerlijk gevoelde bezorgdheid over het gebrek aan historische kennis van de Nederlander en een opgeklopt behoefte van de noodzaak om je eigen identiteit te bepalen, verzandde in een farce. Waarbij de steeds meer water bij de wijn doende Marijnissen nou niet bepaald een goede indruk achterliet.

Wat ook wel goed duidelijk werd was dat de beide 'jonge honden' (nou ja, veertigers...) die de  directie van het NHM zouden gaan uitmaken, wel erg stomme fouten maakten. Wie gaat er nou zonder overleg een door de minister vastgestelde locatie verzetten? Wie schoffeert er nou een potentiële buurman door niet met hen te communiceren over allerlei voor beiden geldende beslissingen? Wie gaat er nou mee in een plan om dan maar het NHM in het uitgewoonde en popperige Soestdijk te vestigen? Wie controleert er niet eens wat voor onzin er op zijn website te lezen is? Ik bedoel maar: als je een stukje over Canon-held Karel de Grote, overgenomen van ANNO, vol laat zitten met fouten en aannames gebaseerd op fabels dan vraag je om ongeloofwaardigheid. En dat was maar één stukje; het wemelde er van de historische onzin. Hier wreekte zich het gebrek aan bonafide historici in de opzet van het project. Conservatoren, communicatie-jongelui en it-ers genoeg (maar waarom een Engels bureau ingehuurd voor de vormgeving? hebben we die hier niet?) maar iemand die ze wijst op historische fouten, bij een historisch museum, was er niet.

Buiten het feit dat ik, persoonlijk, vind dat we helemaal geen NHM nodig hebben, was die confrontatie van een nogal naïeve directie die wild om zich heen creëerde met doorgewinterde oude politieke rotten een fatale. Bij welke laatste categorie ik Plasterk bepaald niet reken, maar hij gaf tenminste nog toe dat hij naïef was geweest ten opzichte van zijn eigen collega's. Hier was dus weer heel duidelijk te zien hoeveel macht politici in onze democratie hebben. Het gaat niet meer om het misbruiken van de geschiedenis voor de eigen agenda of zuil, maar het gebruiken van het door de stemmer verleende mandaat om partij-politieke spelletjes te spelen. En dat ten koste van vele miljoenen euro's, niet alleen voor het traject naar de opening van het NHM toe, maar ook binnen het politieke bedrijf. Denk maar eens aan al die vergaderingen in dure locaties, persconferenties, auto's met chauffeur, etentjes, etc. Ik ben geen figuur die zegt dat politici alleen maar hun zakken vullen van onze belastingcenten, maar deze hele  toestand heeft door al die fouten en het traineren door allerlei ego's veel meer gekost dan nodig was. Ik ben in dat kader wel benieuwd of we nog eens zullen zien hoe die 15 miljoen zijn besteed. Maar ik houd mijn adem niet in.

Ik ben benieuwd wat Erik en Valentijn nu aan het doen zijn. Of ze hun relaties, gezondheid en familiebanden hebben kunnen repareren en weer vol goede moed aan het werk zijn in hun eigenlijke beroep. Of juist er volledig uitgestapt zijn. Ik zou zelf echt heel wat anders zijn gaan doen en de politiek voortaan helemaal hebben vermeden. Zoals ik tijdens mijn loopbaan meer dan eens heb gedaan. Maar wie ben ik? Ik ben geen Erik Schilp en heb zeker niet zulke blauwe ogen. Ook met Valentijn heb ik niks; zijn idee van hedendaagse mode vermengen of zich laten inspireren door klederdracht zag ik ver voor hij dat in Middelburg deed al in het Gemeentemuseum in Den Haag, dat vroeger zo'n mooie kostuumcollectie had. Confrontaties binnen de kunsten en media zijn in, maar ze worden gauw een maniertje en dan kun je toch beter terugvallen op een goed verteld en kloppend verhaal. En daar heeft een historisch museum behoefte aan. Niet aan door politiek gesteggel verpeste overbodige en veel te dure prestigeprojecten als een NHM.